Irish language

Réalta náisiúnta agus idirnáisiúnta ag teacht go Béal Feirste don fhéile

ISABELLA ROSSELLINI: Beidh uasaicme na haisteoireachta (agus a madadh) ag teacht go Béal Féirste d’Fhéile Idirnáisiúnta Bhéal Feirste 
Robert McMilllen

NÍ MAITH LIOM an t-aistriúchán atá ag tearma.ie ar an fhocal streamline – cóiriú chun éifeachta – cionn is nach mbaineann sé i gcónaí le héifeacht agus go gcuireann sé i bhfolach scéal agus líon na ndaoine a chaileann poist mar gheall air.

Ach ní mar sin a bhíonn sé i gcónaí mar atá léirithe ag Féile Idirnáisiúnta Ealaíon Bhéal Feirste a thosóidh ag deireadh an míosa seo.

Le rófhada, bhí an clú ar an fhéile go raibh sí beo thar a hacmhainn, gur mó an meas a bhí acu ar ollthaibhléirithe costasacha idirnáisiúnta nach ndeachaigh i bhfeidhm ar shamhlaíocht na ndaoine ná baol air.

Ar ndóigh, díríodh aird lucht a stiúrtha ar réadúlachtaí eacnamaíochta na linne agus diaidh ar ndiaidh, tharraing urraithe siar a gcuid airgid.

Fuair an Guinness Spot clúiteach bás; tharraing Banc Uladh amach agus ar deireadh bhris Ollscoil na Ríona an caidreamh fadbhunaithe idir í agus an fhéile.

Ach measaim féin gur le leas na féile idirnáisiúnta é go gcaitheann siad imeachtaí níos lú a eagrú ach na hardchaighdeáin léiriúcháin fós i réim i ngach imeacht. 

Sin mar atá sé le féile 2018 agus imeachtaí a chuirfidh sna trilsí gáire thú; a chuirfidh ag damhsa thú; a líonfaidh d’inchinn le smaointe úra agus a thabharfaidh léargas eile ar an saol duit - na rólanna sainiúla dearfacha sin a imríonn na healaíona uilig le do shaol a dhéanamh níos fearr.

Bhí sé de phléisiúr agam bualadh isteach i gceanncheathrú na féile ar an Ascaill Ríoga i mBéal Feirste an tseachtain seo caite le labhairt le Richard Wakely, stiúrthóir na féile idirnáisiúnta ó 2013.

Cinnte, phléigh muid an ghéarchéim atá roimh an chéad ghlúin eile d’ealaíontóirí óga atá ag iarraidh a mbealach a dhéanamh fríd an chúlú eacnamaíochta agus an díobháil iomlán tuigse atá i measc bhunús na bpolaiteoirí ó thuaidh i leith na n-ealaíon.

“Deirim i gcónaí leo gan géilleadh ach tá sé ag iarraidh níos deacra an chomhairle sin a thabhairt anois,” ar sé.

Ach níl lá rúin ag Richard géilleadh agus tá clár fíormhaith curtha le chéile aige féin agus ag a chomhoibrithe.

Caithfidh mé a rá gur baineadh geit asam nuair a chonaic mé aghaidheanna Mairead Farrell, Danny McCann agus Sean Savage ar na leathanaigh dráma ach beidh an dráma Gibraltar Strait leis an drámadóir Sasanach Hugh Stoddart le feiceáil sa MAC, 23-27 Deireadh Fómhair.

Beidh agallamh agam le stiúrthóir an dráma, Tony Devlin ar an Aoine ach silim gur cóir do gach duine an píosa seo a fheiceáil – ní mar a shíltear a bhítear!

Ba í Josette Bushell-Mingo a sheol féile na bliana seo agus bhí an-chraic idir mé agus í agus muid ag comhrá ar a seó, Nina - A story about Me and Nina Simone.

Díríonn an seó ar ghníomhaíocht Nina i nGluaiseacht na gCeart Daonna i Meiriceá mar sin, ní singa-longa Nina atá i gceist ach poileimic feargach ar an chiníochas an t-am sin – agus sa lá atá inniu ann.

Is amhránaí agus aisteoir den scoth í Josette atá ag obair mar léiritheoir drámaí sa tSualainn faoi láthair agus bean millteanach suimiúil inti féin. Seo seó eile nár chóir a chailleadh ach oiread (The MAC, 19/20 Deireadh Fómhair).   

Is breá liom féin fuinneoga gloine a bhriseadh – tá sé maith don tsláinte agus don inchinn – agus rudaí as an ghnáth a thriail.

Mar sin, beidh mé ag Facing the Sea, for Tears to Turn to Laughter a insíonn scéal fir atá Túinéiseach agus Francach ag an am céanna.

Tá gluaiseacht, ceol agus cantaireacht sa phíosa a phléann an féiniúlacht i gcomhthéacs an Earraigh Arabaí.

Áille agus lón machnaimh agus daonnacht san aon seo amháin. Tá mé ag dúil go mór leis sa MAC, 26/27 Deireadh Fómhair.

Ní fhaca mé dráma Thomas Kilroy, Double Cross riamh –níor léiríodh go minic é – ach chuala mé luaite e. 

Seo anois mo dheis agus an dráma faoi bheirt Éireannach, thar a bheith suimiúil – ar chúiseanna éagsúla.

Bhí Brendan Bracken ina  chara mór ag Winston Churchill agus an bheirt acu i gcaibinéad na dTóraithe sna 1930í/40í.

Cháin Bracken Banc Shasana ag an am cionn is go raibh siad ag iarraidh comhoibriú le Adolf Hitler sa Gearmáin.

Is é William Joyce, nó Lord Haw Haw, an tÉireannach eile. Bhí Joyce go dubh in éadan an IRA in Éirinn agus nuair a bhí sé ina chónaí i Sasana, chláraigh sé leis an British Union of Fascists agus bhog go dtí an Ghearmáin.

Nuair a tháinig an dara cogadh domhanda, bhí an bheirt seo freagrach as bolscaireacht - Bracken ar son na Breataine agus Joyce ar son na Naitsithe.

Dráma de chuid Field Day agus aon aisteoir amháin sa dá ról, beidh Double Cross le feiceáil sa Lyric Theatre idir an 10-27 Deireadh Fómhair.

Tá píosa amháin eile nár cheart duit a chailleadh ar ór nó ar airgeadh agus beidh sé ar siúl sa MAC ar an 2 Samhain. 

Chum Eibhlín Dhubh Ní Chonaill Caoineadh Airt Uí Laoghaire os cionn choirp a fir a maraíodh ar an 4 Bealtaine 1773.

Tá sé ar na dánta is clúití agus is láidre i nGaeilge ach tá leagan úr Béarla cumtha ag an fhile, Paul Muldoon, buaiteoir dhuais Pulitzer.

Jim Lockhart agus Barry Devlin ó Horslips a chum an ceol don imeacht agus is í Lisa Dwan, duine de na haisteoirí Éireannacha is fearr dá bhfuil ann, a  aithriseoidh an dán.

Beidh The Lament for Art O’Leary le feiceáil sa MAC ar an 2ú Samhain.

Ó thaobh an cheoil de, tá mé faoi dhraíocht ag albam úr Angelique Kidjo faoi láthair, leagan s’aici d’albam Talking Heads, Remain in Light.

Bean thar a bheith suimiúil í Angelique agus (arís) beidh agallamh agam léi ar an Irish News Dé hAoine.

Sin roghanna s’agamsa ach bhí roghanna eile ag Richard.

Beidh an leagan scannáin de King Lear le feiceáil sa Strand Arts Centre ar 21 Deireadh Fómhair. Tá sé tábhachtach, dar le Richard cionn is go measann sé gur “swan song” Ian McKellen a bheidh ann.

Tá sé rómhall anois ach tá caint Mary Robinson díolta amach cheana féin agus í míniú na smaointe atá ina leabhar úr, Climate Justice.

Ar na réalta is mó a bheidh páirteach na bliana seo, beidh Isabella Rossellini ina seó Link, Link ina n-Iompaíonn sí í féin ina Arastotail, Réné Decartes, Charles Darwin agus daoine eile i seó atá thar a bheith greannmhar agus intleachtúil ag an am céanna.

Níl anseo ach spléachadh beag ar imeachtaí fhéile na bliana seo ach is féidir dianstaidéar a dhéanamh ar chlár 2018, is cinnte go mbeidh rud éigin ann a mbainfidh tú sult agus/nó tairbhe as. Cinnte, tá an bheag go hálainn!  

Enjoy reading the Irish News?

Subscribe from just £1 for the first month to get full access

Topics

Categories

Irish language

Today's horoscope

Horoscope


See a different horoscope: